Binnen PAGW combineren we vaak meerdere opgaven en projecten in een gebied. Dat is een stuk efficiënter. Het kan zomaar zijn dat er tientallen (uitvoerings)organisaties in een provincie bezig zijn. Ieder project is al ingewikkeld genoeg, dus hoe zorgen we voor samenhang? Rijksopgaven moeten zo veel mogelijk gecombineerd worden met regionale belangen en meerwaarde hebben voor de omgeving. In dit interview gaan we in gesprek met Piet Sinke, omgevingsmanager bij Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en Erik Jan van der Meer, regiocoördinator PAGW. Hun missie? Verbinding tussen regio en rijk: ken elkaar(s) belang.
Regio en rijk verbinden
Piet begint enthousiast te vertellen: “Samen met Erik Jan heb ik lang geleden gewerkt aan het omgevingsproces voor Natura 2000-beheerplannen Deltawateren. In deze plannen staan welke natuurdoelen gehaald moeten worden en wie dat gaat doen. Nu ben ik omgevingsmanager voor aanlanding wind op zee en kernenergie in Zeeland.” Ook Erik Jan vertelt waar hij mee bezig is: “Ik ben regiocoördinator bij PAGW. Vanuit die rol stimuleer en coördineer ik samen met Rijkswaterstaat en Staatsbosbeheer dat bestaande PAGW projecten goed lopen en nieuwe projecten geprogrammeerd worden.”
Piet vervolgt: “Bij RVO willen we het grotere verhaal in beeld krijgen en verbinding leggen tussen regionale- en rijksopgaven. RVO voert veel opdrachten uit op het gebied van verduurzaming van bedrijven, woonomgeving, (kern)energie, natuur- en wateropgaven. Maar we weten lang niet altijd van elkaar wat we precies doen en hoe dat aansluit bij de regionale context. De opdrachten zijn vaak verdeeld per sector en ministerie. De ene partij is verantwoordelijk voor het energiedossier en de andere partij richt zich op het waterdossier. We werken vanuit energie aan hoogspanning, aanlanding wind op zee en waterstof. Dat landt allemaal in dezelfde regio. Als omgevingsmanager kreeg ik regelmatig de vraag: vertel ons nu eens het hele verhaal. Dat moet ik ook in beeld hebben, een terecht vraag.”
Beeld: © persoonlijk archief
Piet bij de Deltawerken in Zeeland.
Voorbeeld van verbinding zoeken
In een werksessie met RVO, RWS en Deltares is in Zeeland gekeken naar drie landelijke programma’s. Dit waren PAGW, energie en het hoogwaterbeschermingsprogramma. De bedoeling van alle drie de opgaven is om de wereld duurzamer te maken, maar zeker de energie en de wateropgaven opereerden vaak naast elkaar in plaats van met elkaar en hebben elkaars langetermijnvisie niet goed in beeld. Daarnaast is de werkwijze bij het verlenen van vergunningen vaak: wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Het gevolg hiervan is dat we de opgaven individueel van elkaar zien, in plaats van het grote plaatje wat we voor Nederland doen. Als we dat niet scherp hebben, gaat er van alles mis.
Al decennia is bekend dat de ecologie van het Westerschelde-estuarium onder grote druk staat. Juist in dat gebied onderzoeken we de mogelijke bouw van kerncentrales, hoogspanningsverbindingen en aanlandingen van wind op zee. Hoe verhoudt dat zich tot doelen van hoogwaterbescherming? En de beschikbaarheid van voldoende (zoet) water, nu en in de toekomst? En hoe zorgen we dat de energieprojecten toekomstige natuurontwikkeling in de Westerschelde niet in de weg komen te staan?
De missie van Piet en Erik Jan is om verbinding met regio en rijk te (onder)houden. “We maken plannen met oog voor de omgeving”, zegt Piet. “We praten in Zeeland met vissers, beheerders van vaarwegen, dijken en natuurgebieden. Maar ook met (agrarische) ondernemers en bedrijven in havengebieden. Praten we niet, dan zorgt dit voor verwarring. We leggen alle plannen bij elkaar.”
Samenhang in opgaven
Erik Jan: “De samenhang in opgaven moet minder vrijblijvend worden. Deze transitie moet RVO ook nog doormaken. De provincie Zeeland werkt op dit moment aan een strategische agenda voor Zeeland 2050. Over een jaar is deze agenda gevuld. We moeten zorgen dat rijks- en regionale opgaven op de agenda komen. Wees concreet over wat we kunnen bijdragen. Doe dit met een open en lerende houding en houdt verbinding met regio, rijk en organisatie.”
Beeld: © persoonlijk archief
Erik Jan bij de Westerschelde.
PAGW in Zeeland
Piet: “In Zeeland komen we bij energieprojecten partijen tegen als de VNSC, Westerschelde scheepvaartbeheerders, natuurbeheerders, havenpartijen. Vaak met thema’s als kwaliteit van de leefomgeving, water en regionale economie. In PAGW werken we ook met deze partners aan dezelfde opgaven.”
PAGW op de strategische agenda van Zeeland 2050
Piet: “Voor de omgeving moeten we in PAGW de link leggen met natuur, Westerschelde, scheepsvaart, ontpoldering en waterkwaliteit. Dat kennen stakeholders en omwonenden. Maar wat doet PAGW eraan? Vanuit RVO benoemen wij gebiedsgericht werken, maar in de strategische agenda 2050 komt PAGW niet duidelijk voor, terwijl wij dé speler zijn om van beleid uitvoering te maken. Dan moeten we daar wel bij aanhaken. Wat doet RVO om de agenda te realiseren? En welke instrumenten missen we? Op deze vragen willen we als publieke uitvoeringsorganisatie sneller antwoorden hebben om vanuit de uitvoeringservaring mee te bouwen aan een krachtig Zeeland voor 2050 en lang daarna.”
Projecten slim combineren
“Laten we ervoor zorgen dat we projecten slim met elkaar combineren om meer impact te maken”, zegt Erik Jan. “De kunst is om kansen te zien in verbinding met rijks- en regionale opgaven. De ene keer laten we een kans via het Rijksregio kernpakket lopen en de andere keer bijvoorbeeld via een actueel politiek of bestuurlijk onderwerp in Zeeuws Vlaanderen. Het is mooi als we dat spel beheren en goed onder de knie hebben, Piet en ik informeren elkaar regelmatig over wat er speelt, en dat is een goede start.”