Op 16 oktober 2026 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) bekendgemaakt hoe het beschikbare budget voor infrastructurele projecten de komende jaren wordt verdeeld. Vanwege budgettaire druk op het Deltafonds en het Mobiliteitsfonds is besloten de reservering voor het Programma Aanpak Grote Wateren (PAGW) voor de periode 2034–2041 te schrappen. Lopende tranches tot en met 2033 blijven ongewijzigd. Wat betekent dit voor de PAGW?
De infrastructurele opgave in Nederland is enorm: het geld in het Mobiliteitsfonds en Deltafonds zijn onvoldoende om alle ambities te realiseren. Daarom is in overleg met de Kamer besloten prioriteit te geven aan waterveiligheid en constructieve veiligheid. Zo is er ruim 2 miljard euro uitgetrokken voor vervanging van het gemaal IJmuiden. Daarnaast komt er 250 miljoen euro extra aan de versterking van de dijken in het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Verder wordt voor de vernieuwing van de bestaande spuimiddelen in de Afsluitdijk (fase 1) 123 miljoen euro gereserveerd. Ook wordt extra geïnvesteerd in het beheer en onderhoud van de stormvloedkeringen.
Uitvoering van PAGW tot 2033 gaat onverminderd door
Ondanks de financiële druk blijven we tot 2033 onverminderd inzetten op het nakomen van de juridische verplichtingen voor de grote wateren. Het gaat daarbij om de Kaderrichtlijn Water (KRW), de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) en Natuurherstelverordening (NHV). De uitvoering van de stroomgebiedbeheerplannen en de uitvoering van de eerste, tweede en derde tranche van de PAGW loopt daarom door. Voor de stroomgebiedbeheerplannen is 250 miljoen euro uitgetrokken. De komende zeven jaar staat er dus nog veel goeds te gebeuren voor de ecologische waterkwaliteit en de natuur.
Vierde tranche: De opgave blijft, maar nu geen financiële middelen
Voor de vierde tranche van PAGW zijn na 2033 helaas geen middelen gereserveerd in het Deltafonds. De middelen worden ingezet voor andere urgente projecten van het ministerie van IenW. Dat betekent dat er geen financiële ruimte beschikbaar is gekomen voor de vierde tranche van PAGW. De opgaven van PAGW verdwijnen daarmee niet. Ook na 2033 blijven structurele maatregelen nodig om te voldoen aan de juridische verplichtingen vanuit de KRW, VHR en NHV. Tot en met 2028 werken het ministerie van IenW en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) daarom samen aan een samenhangend perspectief voor de grote wateren. Dit gebeurt binnen de budgettaire kaders. Daarnaast blijft PAGW zoeken naar alternatieve financieringsmogelijkheden. Hierover vertellen we meer in het interview met Jasper Snellen. Hij is verantwoordelijk voor de zoektocht naar alternatieve financiering voor PAGW.
Samenwerking biedt kansen
De samenwerking met het HWBP en Ruimte voor de rivier (RvR2.0) wordt onverminderd voortgezet. Tijdens de communitydag werd opnieuw duidelijk hoeveel kansen er liggen in het combineren van opgaven. Maatregelen die zowel bijdragen aan de doelen van HWBP als aan die van PAGW kunnen belangrijke voordelen opleveren. Denk aan (minder) benodigde vergunningen en lagere uitvoeringskosten. PAGW beschikt over veel kennis en ervaring en kan daardoor opgaven slim met elkaar verbinden.
Blijven bouwen aan toekomstbestendige grote wateren
De grote wateren in Nederland staan voor een grote uitdaging. Door het verdwijnen van natuurlijke dynamiek, leefgebieden en ecologische verbinding is hun veerkracht afgenomen. Bovendien zet de klimaatverandering de systemen verder onder druk. Structurele en grootschalige inrichtingsmaatregelen blijven daarom noodzakelijk. Alleen door herstel op systeemniveau kunnen we de grote wateren klimaatrobuust maken. Dat draagt niet alleen bij aan gezonde ecosystemen, maar ook aan leefbaarheid rondom de wateren en biedt ook ruimte voor economische groei. Nu steeds meer projecten in de realisatiefase komen, ontstaan ook mogelijkheden om resultaten in de praktijk te zien. Bezoek aan de projecten biedt inspiratie én maken zichtbaar hoe PAGW-maatregelen Nederland beter, mooier en klimaatbestendiger maken.
Zorgen over gevolgen voor natuur en waterkwaliteit
Het besluit over de herprioritering van het Mobiliteits- en Deltafonds heeft in de media ook tot reacties geleid. Zo maakt de Unie van Waterschappen zich zorgen over de gevolgen van klimaatadaptatie, beschikbaarheid van zoet water en de waterkwaliteit. Floor Wissing-Kunst, portefeuillehouder bij Unie van Waterschappen citeert: investeren in waterveiligheid, voldoende zoet water én een goede waterkwaliteit is geen keuze, maar een noodzaak. Ook gezamenlijke natuurorganisaties betreuren het wegvallen van de financiering na 2033. De Tweede Kamer is opgeroepen om de bezuinigingen te heroverwegen. Ze wijzen de Kamer onder andere op de risico’s van het wegvallen van de financiering en op het feit het verbeteren van de waterkwaliteit, natuurherstel en waterveiligheid elkaar juist kunnen versterken. In een recente uitzending van Vroege Vogels benadrukt ecoloog Judy Koppenjan van het Wereldnatuurfonds dat natuurherstel juist essentieel is voor waterveiligheid en klimaatbestendigheid. Daarnaast heeft Johan van de Gronden, voorzitter van OFL, tijdens het Deltacongres zijn zorgen geuit over het wegvallen van de middelen. Bekijk hieronder wat in de media is gezegd.
Lees ook in de media:
- Streep door getij Grevelingen
- Karremans snoept ruim een half miljard euro af van waternatuurherstel. Wat betekent dat voor de Waddenzee en IJsselmeer?
- Waterkeuzes baren zorgen
- Brief aan de Leden vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat namens de gezamenlijke natuurorganisaties (geen link, wel opvraagbaar)
- Uitzending Vroege Vogels
Contact bij vragen
Heb je vragen over dit bericht? Neem dan contact met ons op via onze postbus, via: PAGW@minienw.nl.

Beeld: © Studio 38c
Galgenplaat en Slikken van den Dortsman