Het is inmiddels een jaar geleden dat de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) besloten aan vier nieuwe PAGW-projecten budget toe te kennen. Een daarvan is de natuurontwikkeling bij Moerdijk–Drimmelen. Dit project sluit aan op de geplande dijkversterking en biedt daarmee een kans om natuurherstel en waterveiligheid te combineren. Hoe staat het met dit project?

Tussen Moerdijk en Drimmelen ligt een 17 kilometer lange dijk die het gebied beschermt tegen hoogwater. De dijken zijn niet opgewassen tegen extreme weersomstandigheden als droogte en wateroverlast door het veranderende klimaat. Daarom wordt de dijk versterkt. Waterschap Brabantse Delta voert deze dijkversterking uit. Dit gebeurt vanuit het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Met een PAGW-bijdrage creëren we circa 90 hectare ooibos. In 2028 starten naar verwachting de werkzaamheden.

Natuurlijke oplossing: nature based solutions

Vanuit de PAGW-preverkenning Biesbosch Rijn-Maasmonding is gezocht naar kansen om natuurherstel te verbinden aan projecten van andere partijen. De dijkversterking Moerdijk–Drimmelen bleek zo'n meekoppelkans.

Tijdens de projectverkenning is onderzocht of natuur ook kan bijdragen aan de dijkversterking. Dat blijkt mogelijk. Er is een extra ontwerp uitgewerkt waarbij natuurlijke oplossingen de voorkeur krijgen boven de traditionele steenbekleding van de dijk. Dit noemen we een nature-based solution: een oplossing waarbij gebruik wordt gemaakt van natuurlijke processen en eigenschappen van het landschap.

Hergebruik van vrijgekomen sediment 

De werkzaamheden bij Moerdijk-Drimmelen kunnen uitgevoerd worden dankzij het vrijgekomen sediment uit het reguliere onderhoud van de vaargeulen. Zo blijft gebiedseigen materiaal onderdeel van het riviersysteem en draagt het bij aan natuurlijke processen. Het sediment bevat bovendien voldoende voedingsstoffen voor de ontwikkeling van vegetatie. Ook is de samenstelling geschikt voor de aanleg van voorland.

De PAGW-doelen zijn onder meer de aanleg van alluviale bossen, rietruigten, slikken en platen en het verbeteren van de waterdynamiek en verbindingen tussen natuurgebieden. Zo komen natuur en waterveiligheid samen. Het voorland met rivierbos remt golven af en ontlast zo de dijk. Rietruigten, slikken en platen beschermen het voorland tegen erosie en bieden ruimte aan bijzondere natuur. Door sedimentafzetting bij hoogwater kan het gebied bovendien meegroeien met klimaatverandering.

Daarnaast onderzoeken we met de proeftuin Duurzaam Sediment Rijnmond hoe slibrijk sediment uit de zeevaartgeul bij Moerdijk opnieuw kan worden toegepast. Door ervaring op te doen met dit soort toepassingen, ontstaat kennis die in de toekomst ook bij andere projecten kan worden gebruikt.

Planning

De planuitwerking wordt naar verwachting eind 2026 afgerond. Daarna besluiten Rijkswaterstaat en het waterschap over het vervolg richting uitvoering. Daarbij wordt ook gekeken naar de vergunbaarheid van de natuurlijke oplossing. In het voorjaar vinden nog bodemonderzoeken plaats. Ook lopen enkele ecologische onderzoeken, waaronder onderzoek naar vissen en het leefgebied van de rivierrombout. De werkzaamheden starten naar verwachting in 2028.

De ervaringen bij Moerdijk–Drimmelen kunnen ook waardevol zijn voor andere projecten. Andere HWBP-projecten volgen de aanpak met belangstelling. Daarmee biedt dit project kansen om natuurlijke oplossingen ook op andere locaties toe te passen en natuurherstel te verbinden aan andere maatschappelijke opgaven.

Beeld: © RVO

impressie van de toekomstige situatie bij Moerdijk Drimmelen