Het natuurplan: het fundament voor Nederland

De wet bepaalt

“Het Ontwerp-Natuurplan is het fundament voor de natuur Nederland breed”, begint Matthijs. “Het Natuurplan vertaalt de doelstellingen uit de Europese wet ‘Natuurherstelverordening’ naar wat voor Nederland belangrijk is. Deze wet bestaat sinds 2024 en geldt voor alle EU-landen en verplicht naast het beschermen van de natuur, ook het werken aan herstel van de natuur. Dat gaat over allerlei onderwerpen, zoals leefgebieden van diersoorten, bestuiving (alle insecten – bestuivers - die op bloemetjes zitten zoals zweefvliegen en bijen) en meer groen in steden creëren door parken en groene daken aan te leggen. Per onderwerp gaan we verder in op wat we al doen, ook met allerlei samenwerkingspartijen. Wat we in het natuurplan opschrijven, is waar we de komende jaren ook aan gehouden worden door de Europese Commissie.

Leen: “We leveren het ontwerp-Natuurplan op in september 2026. Een jaar later maken we het definitief na alle inspraakmomenten en feedback van de Europese Commissie. Het komende jaar is om te kijken welke extra maatregelen nodig zijn. Hierin nemen we PAGW ook mee.”

Europese Natuur Herstel Verordening

Matthijs hervat: “De Europese Natuurherstelverordening maakt bestaande regels, zoals de Vogel- en Habitatrichtlijnen, duidelijker en urgenter. Jarenlang hebben Europese landen bijvoorbeeld maar mondjesmaatinvulling gegeven aan deze richtlijnen. Er waren geen duidelijke doelstellingen, tenzij een rechter daarover nadere uitspraken deed. Nu zijn er voor het eerst duidelijke en concrete doelstellingen, die minder voor interpretatie vatbaar zijn. We moeten bijvoorbeeld richting 2050 op 90% van de oppervlakte van natuur die in slechte staat is, maatregelen hebben getroffen om deze te herstellen. Dat maakt het ineens heel duidelijk om welke hectares het gaat en wat we concreet moeten gaan doen.”

PAGW als instrument

“Ik zie PAGW als een van de instrumenten die je kunt inzetten voor het doelbereik van het Natuurplan in 2030 en verder”, zegt Leen. “Het is de kunst om PAGW in het natuurplan te verwerken, waarin we ook zien dat via de  PAGW aanpak NHV doelen worden gehaald voor de Grote Wateren. Capaciteit, middelen en financiering blijven een uitdaging en komen dus ook aan bod in het natuurplan. Verder zijn alle programma’s die bijdragen aan de doelen van de Natuurherstelverordening opgenomen in het plan. Daar is PAGW genoemd voor projecten die al in uitvoering zijn en bijdrage aan de doelen voor 2030, maar die ook nog niet in uitvoering zijn. Het gaat dan uiteraard met name om de estuariëne en zoetwater natuur, maar ook de rivieren.”

Leen: “Een mooi voorbeeld van een project in uitvoering is de Markerwadden ,een aangelegd ecologisch systeem wat tot een grote impuls heeft geleid.”

Uitdagingen voor de komende tijd

“Om op 1 september 2027 daadwerkelijk een (financieel gedekt) plan te hebben, is nog een grote uitdaging. Dat plan is nu nog volop in ontwikkeling”, legt Leen uit. De ideeën en kansen zien we, maar die kunnen ook snel verdwijnen als er geen middelen voor zijn. PAGW is een programma dat in de uitvoerende fase zit. De uitvoering van Het ontwerp Natuurplan moet nog worden ontwikkeld.”

Matthijs vult aan: “Als we kunnen laten zien welke problemen we oplossen voor de komende periode krijgen we hopelijk een handtekening van de Tweede Kamer om door te gaan met het Natuurplan. Door problemen en oplossingen concreet te maken geven we de mensen die hier verantwoordelijk voor zijn een stukje comfort om de beslissing te nemen. Het is nooit een exacte wetenschap, zonder bestuurlijk lef kun je het besluit niet nemen. Er bestaat een kans dat iemand met een ander idee komt of dat het nét niet goed genoeg is.”

“Het is een hele uitdaging om het plan zo gedetailleerd mogelijk te schrijven, maar we gaan ervoor”, sluiten Leen en Matthijs af.