Rob Nieuwenhuis is MT-lid van de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) namens Staatsbosbeheer. Vanuit zijn achtergrond in bodem en water kijkt hij met een inhoudelijke én bestuurlijke blik naar de grote wateren van Nederland. Hij ziet volop kansen voor natuurherstel, maar ook een spannende periode waarin financiële keuzes gemaakt moeten worden. “De opgaven zijn niet klaar. We moeten aan het systeem blijven werken.”
Beeld: © Persoonlijk archief Rob Nieuwenhuis
Van hoog en droog naar de grote wateren
“Ik woon in Soesterberg, dus hoog en droog op de Utrechtse Heuvelrug”, vertelt Rob. Maar als kind woonde hij altijd in de buurt van water. Daardoor is al vroeg een sterke band met water en natuur ontstaan. “Ik liep graag buiten rond, met mijn neus in de grond.” Die belangstelling voor de natuur en wateren loopt als een rode draad door zijn loopbaan. Rob studeerde bodem en water en werkte onder meer bij TNO en een waterschap, zowel aan de onderzoekskant als aan beleid en management.
Drie jaar geleden kwam hij bij PAGW aan boord. Inmiddels is hij waarnemend afdelingshoofd en programmadirecteur Deltanatuur bij Staatsbosbeheer en MT-lid bij PAGW. “De meeste collega’s werken hier al veel langer dan ik. Zij hebben vaak een enorme verbondenheid met de natuur, het gebied waarin ze werken en de organisatie. Ik vind het mooi om daar onderdeel van te zijn. Naast mijn managementtaken heb ik nu ook weer veel inhoud in mijn werkpakket. Dat past goed bij mij.”
De opgaven zijn nog niet klaar
De komende periode wordt spannend voor PAGW. De financiële ruimte staat onder druk en dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden. Carla van den Berg, ook MT-lid bij PAGW, haalde het in haar interview ook al aan: “De financiële situatie bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vraagt om keuzes”, zegt Rob. Tegelijkertijd zijn de opgaven waar we aan werken nog lang niet klaar. Het herstellen van de ecologische waterkwaliteit en natuur in de grote wateren blijft ontzettend belangrijk.’
Juist daar zit volgens Rob een dilemma. “Als er financiële krapte ontstaat, worden begrijpelijkerwijs keuzes gemaakt die op de korte termijn effect hebben. Maar natuurherstel en systeemherstel vragen vaak om een lange adem. Als je nu niet investeert, kan dat op langere termijn gevolgen hebben.”
Een fantastisch programma
Ondanks die onzekerheid kijkt Rob met veel trots naar wat PAGW de afgelopen jaren heeft bereikt en met vertrouwen naar de toekomst. “In de kern is PAGW een fantastisch programma. De constructie met twee ministeries en drie uitvoeringsorganisaties is uniek. We hebben de afgelopen jaren laten zien dat het werkt en dat we echt stappen kunnen zetten.” Een van de dingen waar hij trots op is, zijn de PAGW-streefbeelden voor de grote wateren. “Die geven een inspirerend toekomstbeeld van hoe we de grote wateren veerkrachtiger en toekomstbestendiger kunnen maken. Vervolgens kunnen we daar stapsgewijs naartoe werken”, vertelt Rob.
Die manier van werken is volgens Rob belangrijker dan ooit. “Door klimaatverandering krijgen we steeds meer te maken met extremen: hogere temperaturen, langere droge periodes, maar ook perioden met veel water. Dat vraagt dat we anders nadenken over het functioneren van het watersysteem. Met de PAGW richten we ons op systeem herstel en laten we zien dat natuur een deel van de oplossing is.”
Van streefbeeld naar concrete projecten
Een voorbeeld dat hem bijzonder aanspreekt, is de Boschplaat op Terschelling. “Daar werken we onder andere aan het herstellen van de natuurlijke dynamiek. Door de duinen meer te laten stuiven, krijgt de natuur weer ruimte om zich op een natuurlijke manier te ontwikkelen. Dat vind ik prachtig: je hebt een langetermijnbeeld en vertaalt dat naar concrete maatregelen in een gebied.”
Ook de IJssel-Vechtdelta biedt volgens hem grote kansen. De perspectiefstudie is inmiddels bijna afgerond en daarin komen waterveiligheid, waterkwaliteit en natuurontwikkeling nadrukkelijk samen. “In de omgeving van Zwolle moeten we mensen en land natuurlijk goed blijven beschermen tegen het water. Tegelijkertijd kijken we hoe we ruimte kunnen maken voor natuur.”
Een van de ideeën is om in het Ketelmeer eilanden aan te leggen. “Die kunnen bijdragen aan de waterveiligheid én potentieel bieden voor het verbeteren van de ecologische waterkwaliteit en natuurontwikkeling. Dat concept vind ik fantastisch. Het vraagt wel om groot denken om het voor elkaar te krijgen. Je zou het bijna Deltawerken 2.0 kunnen noemen”, zegt Rob trots. Dat soort projecten krijg je volgens Rob niet met PAGW alleen voor elkaar. “Daar zijn veel partijen en programma’s voor nodig. Maar ik ben er trots op dat we vanuit PAGW vanaf het begin aan tafel zitten en kunnen meedenken over de mogelijkheden. Als we dit voor elkaar krijgen, zetten we Nederland echt internationaal op de kaart.”
Natuur als onderdeel van de oplossing
Voor Rob ligt de toekomst dan ook nadrukkelijk in het verbinden van verschillende opgaven. ‘We moeten nog meer kijken hoe PAGW kan aansluiten bij bijvoorbeeld het Hoogwaterbeschermingsprogramma en Ruimte voor de Rivier. Dat vraagt volgens hem om een andere manier van kijken. “Als je een dijk versterkt, gaat het niet alleen om de dijk. Je hebt een gebied, een rivier, natuur, landbouw, recreatie en de veiligheid van mensen. PAGW kan helpen om de waterkwaliteit en het natuurpotentieel vanaf het begin mee te nemen.”
Blijven werken aan de toekomst
“Mijn ambitie is dat de motor van PAGW blijft draaien. We hebben een prachtige manier van werken opgebouwd en laten zien dat we resultaten kunnen boeken. Die lijn moeten we vasthouden. De grote wateren staan niet stil. Het klimaat verandert. We krijgen te maken met meer extremen. Daarom moeten we blijven werken aan sterke, veerkrachtige watersystemen. Dat is niet iets wat je in een paar jaar afrondt. Het is een opgave voor de lange termijn. We hebben met PAGW een goed vertrekpunt. Nu is het zaak om samen de volgende stappen te blijven zetten”, rondt Rob af.