Onze projecten

De Eems-Dollard is een overgangsgebied van zoet naar zout water en is van grote betekenis voor de natuur. Maar de ecologische waterkwaliteit in het gebied staat helaas onder druk. In de Eems-Dollard zijn de afgelopen eeuwen grote gebieden ingepolderd en zijn vaargeulen verruimd. Hierdoor komt er meer slib vanuit de zee in het gebied terecht. Dit zorgt voor troebel water én te weinig licht onder water. Dat wordt aangepakt. Het doel is om het water in de Eems-Dollard weer helder én zuurstofrijker te maken. Dit is goed voor onder andere vogels en vissen. In een proefproject onderzoeken we verschillende manieren om buitendijks slib vast te leggen. Dit zorgt  voor nieuwe leefgebieden voor planten en dieren. Ook onderzoeken we of we met deze manieren het land kunnen beschermen tegen de zeespiegelstijging. Op basis van de onderzoeksresultaten worden maatregelen genomen.

Lees meer over het project Buitendijkse slibsedimentatie Eems-Dollard.

De dijk tussen Koehool en Lauwersmeer wordt de komende jaren versterkt. Zo beschermen we ons in de toekomst tegen overstromingen vanuit zee. Ook werken we plannen uit voor het verbeteren van de ecologie in de Waddenzee. Bijvoorbeeld door het optimaliseren van bestaande vispassages of het behouden en het verbeteren van de kwaliteit van de kwelders. Kwelders zijn begroeide stukken land die direct grenzen aan zee.

Lees meer over het project Dijkversterking van Koehool tot Lauwersmeer.

De dijk tussen Lauwersmeer en Vierhuizergat wordt de komende jaren versterkt. Zo beschermen we ons in de toekomst tegen overstromingen vanuit zee. Gekoppeld aan deze dijkversterking voeren we drie ecologische maatregelen uit voor een positief effect op de Waddenzee. Het gaat om de aanleg van een getijdengebied van 70 hectare met een getijdenduiker in de zeedijk, een kwelderontwikkeling en een natuurlijke overgang met riffen en getijdenpoelen. De werkzaamheden zijn naar verwachting in 2026 klaar.  

Lees meer over het project Dijkversterking Lauwersmeer-Vierhuizergat.

De Eems-Dollard staat onder druk vanwege een grote hoeveelheid slib. Hierdoor is het water troebel geworden. Vroeger kon het slib in de kustzone zinken, maar door onder andere de aanleg van stevige dijken en door inpoldering, kan slib niet meer zakken. De hoeveelheid slib vermindert door binnendijks in de Grootte Polder een open verbinding met de zee te maken. Hierdoor ontstaat ook extra leefgebied voor vogels en vissen. De Groote Polder is een binnendijks gebied tussen Termunterzijl en Borgsweer en Delfzijl. Het doel is om een slibvanggebied (binnendijks natuurgebied) in te richten.

Lees meer over het project Groote Polder-Eemzijlen.

De Waddenzee is een dynamisch gebied waar eb en vloed grote delen elke 6 uur gedeeltelijk droogleggen. Ongeveer de helft van de Waddenzee staat altijd onder water. De onderwaternatuur en ecologische waterkwaliteit gaat helaas achteruit. Dit gaan we herstellen. We werken maatregelen uit om de visstand te verbeteren. Bijvoorbeeld door het aanleggen van schuilplaatsen voor vissen, het herstellen van schelpdierbanken en terugbrengen van hard substraat in de Waddenzee. Zo verbeteren we het leefgebied voor onder andere vissen, schelpdieren, macrofauna en zeegras in de Waddenzee. De Waddenzee wordt daardoor robuust en klimaatbestendig ingericht.

Lees meer over het project Onderwaternatuur Waddenzee.

Het Lauwersmeer is belangrijk voor natuur, landbouw, recreatie, militair gebruik en voor de berging en afvoer van water uit Groningen, Drenthe en Friesland. De natuur en ecologische waterkwaliteit van het Lauwersmeer en de Waddenzee zijn kwetsbaar. Om dit te verbeteren werken overheden, natuurorganisaties en agrariërs samen aan een betere verbinding tussen het Lauwersmeer en de Waddenzee. Een natuurlijkere overgang tussen zoet en zout water is belangrijk voor vissen, waterkwaliteit en biodiversiteit. Daarvoor kan het noordelijke deel van het meer zouter worden, terwijl het zuidelijke deel zoet blijft voor de landbouw. Om het zoutgehalte te monitoren, wordt een zoutwatermeetnet aangelegd. Hiermee verkennen de gebiedspartners samen zorgvuldig hoe we de zoet-zout overgang kunnen realiseren.

Het Lauwersmeer is aangewezen als Natura 2000-gebied. Hierin worden bepaalde dieren, planten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit (soortenrijkdom) te behouden. Wilt u meer informatie over de preverkenning? Mail dan naar projectleider Marloes Bijlsma, via m.bijlsma@staatsbosbeheer.nl.

De meanderende Maas is een karakteristiek afwisselende waterstroom van oude meanders en kanalen. Willen we droge voeten blijven houden bij hoogwater, moeten de dijken versterkt worden. De rivier wordt ruimer gemaakt zodat het water meer ruimte krijgt. Daardoor is er minder dijkverhoging nodig aan de Maasdijk. De werkzaamheden zorgen uiteindelijk voor een aaneengesloten rivieroevergebied van 3500 hectare.

Lees meer over het project Meanderende Maas.

De IJsseldijk bij Paddepol wordt verlegd, zodat de rivier de IJssel meer ruimte krijgt. Zo voorkomen we overstromingen. Daarnaast zorgt de dijkverlegging ook voor meer riviernatuur en betere ecologische waterkwaliteit. We maken een groter natuurgebied voor meer plezier en beleving.

Lees meer over het project op de website IJsselwerken.

De IJssel-Vechtdelta is een groot en belangrijk PAGW-gebied tussen het IJsselmeer en de rivieren de IJssel en de Vecht. De omgeving is gevarieerd met rivieren, veenweide en polderlandschappen. In samenwerking met de regio verkennen we het gebied, dat noemen we een preverkenning. Hierin verzamelen we informatie en bepalen we de richting voor het vervolgonderzoek. Zo willen we onder andere zorgen voor laagland-moeras tussen de rivieren en het IJsselmeer. De delta willen we uitbreiden met riet- en veenmoerassen, natuurlijke graslanden, ooibossen, en natuurlijke oevers en geulen. 

Het gebied is aangewezen als Natura 2000-gebied. Hierin worden bepaalde dieren, planten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit (soortenrijkdom) te behouden. Wilt u meer informatie over de preverkenning? Mail dan naar projectleider Marloes Bijlsma, via m.bijlsma@staatsbosbeheer.nl.

De Gelderse Poort is een groot en belangrijk PAGW-gebied met 4 rivieren: de Nederrijn (vanaf de Duitse grens tot Driel), de Rijnstrangen, de Waal (tot voorbij Nijmegen) en de Zuidelijke IJssel (tot Dieren). We willen het rivierlandschap versterken door meer ooibossen, rietmoerassen, natte graslanden, geulen en plassen te creëren. Dit doen we samen met gebiedspartners.

Wilt u meer informatie over het project Gelderse Poort? Mail dan naar projectleider Renier Koenraadt, via renier.koenraadt@rws.nl, of omgevingsmanager Fokke Fennema, via fokke.fennema@rvo.nl. 

Om de gemeenschappelijke Maas – van Eijsden tot Maasbracht - in kaart te brengen starten we met een preverkenning. Kenmerkend voor dit deel van de Maas is dat het Nederland, Vlaanderen en Wallonië verbindt. Helaas staat de natuur in het gebied onder druk en is het ecologische systeem uit balans. Dit zorgt voor een bedreiging voor veel plant- en diersoorten. Ook kan dit probleem zorgen voor minder drinkwater en een minder aantrekkelijke woon- werk- en recreatieomgeving. 

In de preverkenning onderzoeken we benodigdheden voor een ecologisch gezonde en veerkrachtige gemeenschappelijke Maas in 2050. Een gemeenschappelijke Maas die bestand is tegen het veranderende klimaat en waar het fijn wonen, werken en recreëren is.

Lees meer over de preverkenning Gemeenschappelijke Maas.

De Noord-Limburgse Terrassenmaas is een belangrijk PAGW-gebied. Deze omgeving verbindt de Grensmaas, de Gelderse Poort en de Benedenmaas (Biesbosch) met elkaar. De Terrassenmaas is een uniek riviersysteem met oeroude rivierterrassen en bijzondere natuur. Helaas gaan de natuur en waterkwaliteit in de terassenmaas achteruit. Dat gaan we verbeteren. In dit project leggen HWBP, PAGW en IRM nieuwe dijken aan en wordt de rivier breder gemaakt. We verbeteren de natuur, het gebied én we zorgen voor meer economische kansen in het Noord-Limburgse Maasdal.  PAGW zorgt dat de plannen aansluiten bij de systeemkenmerken van het landschap.

Lees meer over het project Vierwaarden.

Tussen de Afsluitdijk (Den Oever) en Houtribdijk (Enkhuizen) onderzoeken we een nieuw leefgebied. Dit leidt tot betere migratiemogelijkheden voor vogels en vissen. Hierdoor ontstaat nieuw leefgebied voor vogels en vissen waardoor de biodiversiteit toeneemt. We onderzoeken:

• Een zoet-zout waterverbinding met brakwaterzone
• Zwemroutes voor vissen door de Afsluitdijk
• Natuurlijk overgangen van land naar water met ondergelopen graslanden
• Ondieptes
• Luwe zones
• Achteroevers

Lees meer over het project op de projectwebsite van Wieringerhoek.

Het projectgebied Oostvaardersoevers loopt van de Lepelaarplassen in Almere tot de Oostvaardersplassen in Lelystad. Vanaf de weg lijkt het een open meer, maar onder water loopt er een harde grens tussen de twee meren. We willen de meren beter met elkaar verbinden door een ondiep watergebied en natte verbindingen te realiseren, zoals sloten en beken. Zo kunnen jonge vissen opgroeien in ondiep water en zich in ondiepe moerassen voortplanten. Ook kunnen vissen bij een laag waterpeil via vistrappen in het diepere Markermeer komen. Verder zorgen we voor gebieden die beter beschermd zijn tegen de wind. Zo kunnen planten en dieren, zoals algen, waterplanten, schelpdieren en vissen, zich verder ontwikkelen. Door deze maatregelen verbetert het moeras.

We onderzoeken ook mogelijke verbindingen tussen de binnendijkse plassen en het Markermeer. Hierdoor wisselen de wateren voedingsstoffen en water beter uit. Daardoor verbetert de natuur.

Lees verder meer over het project Oostvaardersoevers.

De Friese IJsselmeerkust is waardevol voor de natuur vanwege ondiepe buitendijkse gebieden. Door het op peil houden van water en golfslag is er veel grond weggesleten (erosie). Het leefgebied van planten en dieren is hierdoor kleiner geworden. We willen de leefgebieden voor vogels en vissen weer verbeteren en groter maken. Ook verbinden we binnendijkse- met buitendijks gebied om het ecosysteem sterker te maken. We maken soepele overgangen tussen land, water en grotere ondiepe gebieden.

De Noord-Hollandse Markermeerkust is een oud karakteristiek cultuurlandschap. We versterken de natuur door een aantal kleine maatregelen uit te voeren. Zo worden bijvoorbeeld achteroevers aangelegd zodat vissen zich makkelijker tussen verschillende gebieden kunnen verplaatsen. Deze maatregelen zorgen voor meer leefgebieden voor vissen, waterplanten en vogels achter de dijk.

Marker Wadden bestaat uit ondiepe delen en eilanden. Deze onderdelen zorgen ervoor  dat de natuurverbinding tussen Trintelzand, Oostvaardersplassen en Lepelaarsplassen verbetert. De Marker Wadden is gemaakt met zand, klei en slib uit het Markermeer. Zo ontwikkelt nieuwe natuur, verbetert de ecologische waterkwaliteit en zorgen we voor een robuuster ecosysteem. De eerste fase van het project Marker Wadden is in juni 2023 afgerond. De komende jaren blijven we aan het gebied werken. Zo onderhoudt specialist Boskalis bijvoorbeeld tot 2030 de randen van de eilanden.

Dit project bestaat uit twee onderdelen. Het eerste onderdeel gaat over het bepalen van mogelijke systeemmaatregelen voor het realiseren van de PAGW-doelen in én rondom de Zuidelijke Randmeren. Om hieraan invulling te geven is een landschapsecologische systeemanalyse (LESA) nodig. Het gebied buiten het hoofdwatersysteem wordt ook hierbij betrokken en aanvullende thema’s, die van invloed zijn op het huidig functioneren van het gebied, worden ook onderzocht.

Het tweede onderdeel is het opstellen van een ecologische geschikheidskaart voor de Natuurlijke Achteroevers in het hele IJsselmeergebied. Het doel is om op basis van bestaande informatie over natuurlijke achteroevers, zoals (ecologische) randvoorwaarden, kansen en knelpunten te definiëren en deze om te zetten naar een ecologisch afwegingskader. Op basis daarvan wordt een ecologische geschiktheidskaart gemaakt voor (verschillende vormen van) natuurlijke achteroevers in het hele IJsselmeergebied (kust- en oeverzone rondom het IJsselmeer, het Markermeer en de Randmeren, inclusief aangrenzend binnendijks gebied).

De zandplaten, slikken en schorren in de Oosterschelde zijn een belangrijke rustplek en foerageergebied voor veel vogels en zeehonden. Door de aanleg van de Oosterscheldekering is er minder stroming ontstaan. Daardoor komt minder zand terug op de platen. Het gevolg hiervan is dat de platen en slikken steeds kleiner worden. Door het aanbrengen van zand (suppletie), blijft de natuur in stand. In 2018 is de Roggenplaat gesuppleerd. In 2026 worden de Galgeplaat en slikken van den Dortsman opgehoogd. Hier hebben we meerdere decennia profijt van.

Lees meer hierover op de website van Rijkswaterstaat.

De Biesbosch-Rijnmaasmonding is een omvangrijk gebied. Het is één van de weinige zoetwatergetijdengebieden die de wereld telt. Dit gebied vormt één van de hotspots uit de ecologische systeemopgave van PAGW-Rivieren. Ondanks verschillende uitgevoerde projecten en geplande maatregelen, blijkt uit onderzoek dat in de grotere wateren van de Biesbosch-Rijnmaasmonding de natuur- en waterkwaliteit de komende jaren nog steeds niet op orde is, en op sommige plekken zelfs nog verder verslechtert. Klimaatverandering en een toenemend maatschappelijk gebruik zorgen ervoor dat de druk op de Biesbosch Rijn-Maasmonding verder toeneemt. In de preverkenning Biesbosch-Rijnmaasmonding (BRM) wordt onderzocht hoe de natuur en de ecologische waterkwaliteit verbeterd kunnen worden en welke maatregelen de meeste kansen bieden om een robuust en veerkrachtig ecosysteem te ontwikkelen.

Lees meer over het project Bieschbosch-Rijnmaasmonding.

Het Schelde-estuarium bestaat uit de Vlaamse Zeeschelde en de Nederlandse Westerschelde en Voordelta (Vlakte van de Raan). Natuur en waterkwaliteit staan daar onder druk door bedijking, inpoldering, vaargeulverruiming, het intensieve scheepvaartverkeer, zandwinning en afvalwaterlozing. Een verbeterstap is gezet met de uitvoering van het Vlaams-Nederlands verdrag over de Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium. Dat verdrag omvat een aantal maatregelen voor het in balans verbeteren van de veiligheid, toegankelijkheid en natuurlijkheid van het estuarium.

Lees meer over het project Welzinge en Schorerpolder.

De Rijn-Maas-Scheldemonding (RMS) is een nationaal en internationaal belangrijk deltagebied voor vissen en vogels. De RMS loopt van de Westerschelde, Voordelta, de Nieuwe Waterweg richting de Brabantse rivieren tot aan de Biesbosch. Onderzoeken laten zien dat het niet goed gaat met de hoeveelheid vis en vogels in de RMS. De ecologische waterkwaliteit en kwaliteit van leefgebieden zijn onvoldoende en er zijn te weinig verbindingen. Dit gaan we herstellen.

In de preverkenning onderzoeken we maatregelen die het leefgebied voor vis en vogels verbeteren. Na het onderzoek selecteren we gebieden in de RMS met de grootste verbeterpotentie.

Lees meer over het project Vis en Vogels.

Het Veerse Meer is een prachtig 22 kilometer lang zoutwatermeer in Zeeland, ingesloten tussen Walcheren en Noord-Beveland. Het meer is een geliefde bestemming voor waterrecreatie en het meer is van grote waarde voor de natuur en het landschap. Het Veerse Meer is in de jaren zestig ontstaan na de aanleg van de Veerse Gatdam en de Zandkreekdam, onderdeel van de Deltawerken. Rondom het meer liggen vochtige graslanden en landbouwgebied, en in het meer liggen verschillende zandbanken en eilanden. Waar vroeger het getij het water ververste, is nu sprake van stilstand.

Sinds het verdwijnen van het getij en de overgang naar brak water kampt het Veerse Meer met waterkwaliteitsproblemen. Daarom is in 2004, in de Zandkreekdam, het doorlaatmiddel Katse Heule gerealiseerd om meer waterverversing te realiseren. Hierdoor verbeterde lange tijd de waterkwaliteit, maar in 2019 ontstonden opnieuw waterkwaliteitsproblemen en staan natuurwaarden onder druk. Door de gelaagdheid in het water bereikt zuurstof onvoldoende de diepere delen van het meer, met als gevolg een afname van bodemleven en biodiversiteit. Klimaatverandering met hogere temperaturen en zeespiegelstijging zetten het ecosysteem nog verder onder druk.

Onderzoeken in de preverkenning

In de preverkenning wordt toegewerkt naar een klimaatbestendig en ecologisch robuust Veerse Meer. We brengen het ecologisch potentieel van het Veerse Meer in beeld. We gaan op zoek naar oplossingsrichtingen voor het verbeteren en uitbreiden van leefgebieden voor onder andere vissen, schaal- en schelpdieren. Daarbij kijken we ook naar de samenhang met recreatief gebruik, waterbeheer en economische functies rondom het meer.

Adviesnota met maatregelen

De preverkenning levert uiteindelijk een adviesnota op met maatregelen die bijdragen aan duurzaam herstel van waterkwaliteit en natuur in het Veerse Meer. Deze vormt de basis voor vervolgstappen richting uitvoering binnen de PAGW. Het doel is om een toekomstbestendig en veerkrachtig ecosysteem te creëren dat ook ruimte biedt voor een gezonde economie en aantrekkelijk landschap.